Czas pracy kierowcy w porze nocnej – godziny nocne i limit 10 godzin

Pora nocna kierowcy obejmuje 4 kolejne godziny wybrane z przedziału 00:00–07:00, np. 00:00–04:00 albo 03:00–07:00. Jeżeli choć część pracy kierowcy przypada na ustaloną porę nocną, jego czas pracy nie może przekroczyć 10 godzin między kolejnymi okresami odpoczynku.

Co ważne, limit 10 godzin dotyczy czasu pracy, a nie samego czasu prowadzenia pojazdu. Do limitu mogą więc wliczać się również załadunek, rozładunek, obsługa pojazdu, formalności czy określone okresy oczekiwania.

Ogólne zasady dotyczące dziennego i tygodniowego czasu pracy, czasu jazdy, przerw oraz odpoczynków opisujemy osobno w poradniku czas pracy kierowcy – normy, jazda, przerwy i odpoczynki. Tutaj skupiamy się wyłącznie na szczególnych zasadach dotyczących pracy kierowcy w porze nocnej.

Spis treści:

1. Co oznacza pora nocna kierowcy?
2. Jak ustala się godziny nocne kierowcy?
3. Czy jedna minuta pracy w nocy uruchamia limit 10 godzin?
4. Jak liczyć 10 godzin pracy w porze nocnej?
5. 10 godzin pracy a 10 godzin jazdy – jaka jest różnica?
6. Co wlicza się do limitu 10 godzin?
7. Czego nie wlicza się do czasu pracy?
8. Czy oczekiwanie na załadunek wlicza się do limitu?
9. Czy przerwa 45 minut wlicza się do czasu pracy?
10. Przykłady pracy kierowcy w porze nocnej
11. Pora nocna kierowcy a Kodeks pracy
12. Jak kontrolowana jest praca w porze nocnej?
13. Jakie są kary za przekroczenie 10 godzin?
14. Jak planować pracę kierowcy w nocy?
15. FAQ

Co oznacza pora nocna kierowcy?

Dla celów ustalania czasu pracy kierowcy pora nocna oznacza okres czterech godzin pomiędzy godziną 00:00 a 07:00.

Nie oznacza to, że cały siedmiogodzinny przedział 00:00–07:00 jest automatycznie porą nocną kierowcy. W firmie określa się konkretny czterogodzinny przedział mieszczący się w tych granicach.

Może to być przykładowo:

• 00:00–04:00,
• 01:00–05:00,
• 02:00–06:00,
• 03:00–07:00.

Ta definicja jest stosowana przede wszystkim po to, aby ustalić, czy wobec danego okresu pracy kierowcy zaczyna obowiązywać szczególny 10-godzinny limit czasu pracy.

Kto ustala porę nocną dla kierowców?

Konkretny czterogodzinny przedział pory nocnej powinien być jednoznacznie określony w przepisach obowiązujących u pracodawcy.

Może on zostać wskazany m.in. w regulaminie pracy, układzie zbiorowym albo innym właściwym dokumencie wewnątrzzakładowym.

Przykładowo przedsiębiorstwo wykonujące większość przewozów we wczesnych godzinach porannych może mieć ustaloną porę nocną 00:00–04:00, natomiast w innym przedsiębiorstwie może to być 03:00–07:00.

Dla kierowcy istotne jest więc nie tylko to, że pracuje między północą a 7:00, ale również jaki konkretnie czterogodzinny przedział został przyjęty w jego firmie.

Czy jedna minuta pracy w porze nocnej oznacza limit 10 godzin?

Tak. Jeżeli choć część wykonywanej pracy – nawet bardzo krótka – przypada na ustaloną porę nocną, należy uwzględnić ograniczenie wynikające z pracy w porze nocnej.

Nie trzeba przepracować w nocy pełnych czterech godzin. Nie trzeba również przepracować trzech, dwóch czy jednej godziny.

Przykład:

Jeżeli firma ustaliła porę nocną na 00:00–04:00, a kierowca wykonuje pracę od 18:00 do 00:01, jego praca zahacza o ustaloną porę nocną. Przy ustalaniu maksymalnego czasu pracy trzeba więc brać pod uwagę limit 10 godzin.

Czy musi to być jazda w nocy?

Nie. Wystarczy wykonywanie pracy.

Limit może więc zostać uruchomiony także wtedy, gdy kierowca w porze nocnej:

• ładuje lub rozładowuje pojazd,
• zabezpiecza ładunek,
• wykonuje obsługę pojazdu,
• wypełnia dokumenty,
• wykonuje inne czynności związane z przewozem.

Ile może pracować kierowca w porze nocnej?

Jeżeli praca jest wykonywana w porze nocnej, czas pracy kierowcy nie może przekroczyć 10 godzin między dwoma kolejnymi okresami dziennego odpoczynku albo między dziennym i tygodniowym okresem odpoczynku.

To ważne doprecyzowanie, ponieważ limit nie jest obecnie opisany jako zwykłe „10 godzin w dobie pracowniczej”. Przepisy odnoszą go do okresu pomiędzy kolejnymi odpoczynkami.

W praktyce trzeba więc:

1. ustalić moment zakończenia poprzedniego odpoczynku,
2. sprawdzić, czy w kolejnym okresie aktywności wystąpiła praca w ustalonej porze nocnej,
3. zsumować czas kwalifikowany jako czas pracy,
4. zakończyć pracę przed przekroczeniem 10 godzin czasu pracy.

Czy kierowca musi zakończyć całą zmianę dokładnie po 10 godzinach zegarowych?

Niekoniecznie. Limit 10 godzin dotyczy czasu zaliczanego do czasu pracy, a nie zawsze całego okresu od rozpoczęcia do zakończenia aktywności.

W trakcie zmiany mogą wystąpić okresy, które zgodnie z przepisami nie są czasem pracy, np. część czasu dyżuru lub określone przerwy.

Dlatego okres pomiędzy rozpoczęciem i zakończeniem aktywności może w konkretnej sytuacji trwać dłużej niż 10 godzin, podczas gdy suma czasu pracy nie może przekroczyć 10 godzin.

10 godzin pracy w nocy a 10 godzin jazdy – jaka jest różnica?

Limit 10 godzin przy pracy w porze nocnej nie jest limitem czasu prowadzenia pojazdu.

To jeden z najczęściej mylonych elementów przepisów.

Możliwa jest więc sytuacja, w której kierowca nie przekroczył dopuszczalnego czasu prowadzenia pojazdu, ale naruszył 10-godzinny limit czasu pracy w porze nocnej, ponieważ oprócz jazdy wykonywał załadunek, rozładunek i inne obowiązki.

Co wlicza się do 10 godzin pracy kierowcy w porze nocnej?

Do limitu wlicza się cały czas kwalifikowany przez ustawę jako czas pracy kierowcy, a nie wyłącznie jazdę.

W szczególności są to:

• prowadzenie pojazdu,
• załadunek i rozładunek,
• nadzór nad załadunkiem i rozładunkiem,
• pomoc osobom wsiadającym i wysiadającym,
• czynności spedycyjne,
• codzienna obsługa pojazdu i przyczepy,
• czynności związane z zabezpieczeniem pojazdu i ładunku,
• niezbędne formalności administracyjne,
• utrzymanie pojazdu w czystości,
• inne czynności wykonywane w celu realizacji zadania przewozowego.

Do czasu pracy może być również zaliczony określony czas oczekiwania, jeżeli spełnia ustawowe warunki.

Czego nie wlicza się do 10-godzinnego czasu pracy?

Nie każda aktywność zapisana pomiędzy dwoma odpoczynkami jest automatycznie czasem pracy.

Do czasu pracy kierowcy nie wlicza się między innymi:

• czasu dyżuru, jeżeli kierowca nie wykonywał podczas niego pracy,
• nieusprawiedliwionych postojów podczas prowadzenia pojazdu,
• dobowego nieprzerwanego odpoczynku,
• przerwy wynikającej z systemu przerywanego czasu pracy.

Istotne jest więc prawidłowe rozróżnienie pomiędzy:

• pracą,
• dyżurem,
• pozostawaniem do dyspozycji,
• przerwą,
• odpoczynkiem.

Czy oczekiwanie na załadunek wlicza się do czasu pracy w nocy?

Może się wliczać. Kluczowe jest to, czy kierowca znał wcześniej przewidywany czas oczekiwania i czy musi pozostawać na stanowisku pracy w gotowości do wykonywania obowiązków.

Jeżeli kierowca oczekuje na załadunek lub rozładunek, a przewidywany czas oczekiwania nie był mu znany przed wyjazdem albo przed rozpoczęciem danego okresu i kierowca musi pozostawać w gotowości na stanowisku pracy, taki okres może być czasem pracy.

Nie można więc przyjąć prostej zasady, że każde oczekiwanie na rampie jest automatycznie „pauzą” albo dyżurem.

Przykład

Kierowca przyjeżdża o 02:30 pod magazyn. Pora nocna w firmie została ustalona na 00:00–04:00. Nie wiadomo, kiedy rozpocznie się rozładunek, a kierowca musi pozostawać przy pojeździe i być gotowy do rozpoczęcia czynności.

Taki okres oczekiwania może zostać zakwalifikowany jako czas pracy i wpływać na 10-godzinny limit.

Czy 45-minutowa przerwa z tachografu wlicza się do 10 godzin pracy?

Nie cała 45-minutowa przerwa jest traktowana jako czas pracy.

Przerwy w prowadzeniu pojazdu wynikające z przepisów o czasie jazdy są co do zasady zaliczane do czasu dyżuru. Jednocześnie, jeżeli dobowy wymiar czasu pracy kierowcy wynosi co najmniej 6 godzin, 15 minut takiej przerwy wlicza się do czasu pracy.

To kolejny powód, dla którego nie można obliczać 10-godzinnego limitu wyłącznie na podstawie prostego wzoru „godzina rozpoczęcia minus godzina zakończenia”.

Praca kierowcy w porze nocnej – przykłady

Przykład 1: praca kończy się przed porą nocną

Pora nocna w firmie: 00:00–04:00.

Kierowca wykonuje pracę od 14:00 do 23:30 i następnie rozpoczyna odpoczynek.

Praca nie weszła w ustaloną porę nocną, dlatego sam art. 21 dotyczący 10-godzinnego limitu pracy w porze nocnej nie zostaje uruchomiony.

Przykład 2: jedna minuta w porze nocnej

Pora nocna w firmie: 00:00–04:00.

Kierowca wykonuje obowiązki do godziny 00:01.

Praca zahaczyła o porę nocną. Przy ustalaniu czasu pracy trzeba więc zastosować 10-godzinny limit.

Przykład 3: 8 godzin jazdy nie oznacza 8 godzin pracy

Kierowca w okresie objętym limitem wykonał:

• 8 godzin prowadzenia pojazdu,
• 1 godzinę załadunku,
• 45 minut innych czynności zawodowych.

Łączny czas pracy wynosi 9 godzin i 45 minut. Jeżeli praca przypadała na porę nocną, kierowca nadal mieści się w 10-godzinnym limicie.

Przykład 4: brak przekroczenia czasu jazdy, ale przekroczenie czasu pracy

Kierowca wykonał:

• 8 godzin prowadzenia pojazdu,
• 1 godzinę załadunku,
• 1 godzinę i 15 minut pozostałej pracy.

Łącznie daje to 10 godzin i 15 minut czasu pracy.

Jeżeli w tym okresie kierowca wykonywał pracę w ustalonej porze nocnej, limit 10 godzin został przekroczony o 15 minut, mimo że sam czas jazdy wyniósł tylko 8 godzin.

Pora nocna kierowcy a Kodeks pracy – czym się różnią?

W przypadku kierowcy mogą występować równolegle dwie różne definicje pory nocnej. Służą one innym celom i nie powinny być ze sobą utożsamiane.

Przykładowo praca kierowcy o 22:30 może być pracą w porze nocnej w rozumieniu Kodeksu pracy, ale jednocześnie może jeszcze nie przypadać na czterogodzinną porę nocną ustaloną dla limitu z ustawy o czasie pracy kierowców.

Dlatego przy rozliczaniu pracy nocnej trzeba ustalić, o którą definicję chodzi: limit czasu pracy czy zasady wynikające z Kodeksu pracy.

Jak kontrolowany jest czas pracy kierowcy w porze nocnej?

Kontrola nie ogranicza się do sprawdzenia samego czasu jazdy zapisanego przez tachograf.

Do prawidłowego ustalenia czasu pracy mogą być wykorzystywane między innymi:

• dane z tachografu,
• pliki z karty kierowcy,
• wykresówki,
• wydruki z tachografu,
• ewidencja czasu pracy,
• dokumenty potwierdzające rodzaj wykonywanych czynności.

Pracodawca prowadzi ewidencję czasu pracy kierowcy obejmującą m.in. liczbę przepracowanych godzin, godziny rozpoczęcia i zakończenia pracy oraz liczbę godzin przepracowanych w porze nocnej.

Czy sam tachograf wystarczy do ustalenia 10 godzin pracy?

Nie zawsze. Tachograf jest podstawowym źródłem informacji o aktywnościach kierowcy, ale czas pracy obejmuje również czynności inne niż prowadzenie pojazdu.

Kluczowe jest więc prawidłowe rejestrowanie:

• jazdy,
• innej pracy,
• dyspozycji,
• przerw i odpoczynków.

Błędne oznaczenie aktywności może prowadzić do nieprawidłowego rozliczenia czasu pracy w porze nocnej.

Jaka jest kara za przekroczenie 10 godzin pracy w porze nocnej?

Aktualny taryfikator przewiduje kary pieniężne dla przedsiębiorcy uzależnione od skali przekroczenia 10-godzinnego limitu.

W przypadku większych przekroczeń znaczenie ma nie tylko wysokość samej kary. Naruszenia klasyfikowane jako poważne lub bardzo poważne mogą być uwzględniane przy ocenie spełniania wymogu dobrej reputacji przewoźnika.

Czy kara jest nakładana na kierowcę czy firmę?

Powyższe stawki z załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym dotyczą administracyjnych kar pieniężnych nakładanych na podmiot wykonujący przewóz drogowy.

Nie należy więc automatycznie opisywać ich jako „mandatu dla kierowcy”. Odpowiedzialność w konkretnym przypadku zależy od rodzaju naruszenia oraz podstawy prawnej kontroli.

Jak planować pracę kierowcy w porze nocnej?

Przy nocnych trasach najważniejsze jest kontrolowanie nie tylko pozostałego czasu jazdy, ale również łącznego czasu pracy.

Przed rozpoczęciem trasy warto:

• znać czterogodzinny przedział pory nocnej obowiązujący w firmie,
• sprawdzić, czy planowana praca będzie zahaczała o ten przedział,
• uwzględnić czas załadunku i rozładunku,
• uwzględnić planowane czynności przed i po jeździe,
• prawidłowo oznaczać inną pracę i dyspozycję w tachografie,
• kontrolować sumę czasu pracy od poprzedniego odpoczynku,
• nie utożsamiać dostępnego czasu prowadzenia pojazdu z dostępnym czasem pracy.

Czas pracy kierowcy w porze nocnej – najważniejsze zasady

• Pora nocna dla celów ustalania czasu pracy trwa 4 godziny między 00:00 a 07:00.
• Przykładowy przedział może wynosić 00:00–04:00 albo 03:00–07:00.
• Wykonywanie pracy w ustalonej porze nocnej uruchamia szczególny limit.
• Maksymalny czas pracy wynosi wtedy 10 godzin między kolejnymi okresami odpoczynku.
• Limit 10 godzin dotyczy czasu pracy, a nie samej jazdy.
• Do czasu pracy zalicza się m.in. jazdę, załadunek, rozładunek, obsługę pojazdu i formalności.
• Określony czas oczekiwania na załadunek lub rozładunek również może być czasem pracy.
• Czas dyżuru bez wykonywania pracy co do zasady nie jest czasem pracy.
• Pora nocna z ustawy o czasie pracy kierowców nie jest tym samym co 8-godzinna pora nocna z Kodeksu pracy.
• Za przekroczenie 10-godzinnego limitu przedsiębiorcy mogą grozić kary zależne od długości przekroczenia.

FAQ – czas pracy kierowcy w porze nocnej

W jakich godzinach jest pora nocna kierowcy?

Pora nocna dla celów ustalania czasu pracy kierowcy obejmuje cztery godziny pomiędzy 00:00 a 07:00. Konkretny czterogodzinny przedział powinien być ustalony u pracodawcy.

Ile godzin może pracować kierowca w porze nocnej?

Maksymalnie 10 godzin czasu pracy między dwoma kolejnymi okresami dziennego odpoczynku albo między dziennym i tygodniowym okresem odpoczynku, jeżeli w tym okresie praca była wykonywana w porze nocnej.

Czy jedna minuta pracy w porze nocnej oznacza limit 10 godzin?

Tak. Nie ma wymogu przepracowania całych czterech godzin pory nocnej. Wykonywanie pracy choć przez część ustalonego przedziału powoduje konieczność uwzględnienia 10-godzinnego limitu.

Czy 10 godzin oznacza czas jazdy?

Nie. Limit dotyczy całego czasu pracy. Obejmuje więc nie tylko prowadzenie pojazdu, ale także inne czynności zawodowe, np. załadunek, rozładunek i obsługę pojazdu.

Czy załadunek wlicza się do 10 godzin pracy?

Tak. Załadunek, rozładunek oraz nadzór nad tymi czynnościami są zaliczane do czasu pracy kierowcy.

Czy oczekiwanie na załadunek jest czasem pracy?

Może nim być. Jeżeli kierowca musi pozostawać na stanowisku pracy w gotowości, a przewidywany czas oczekiwania nie był wcześniej znany, taki czas może zostać zaliczony do czasu pracy.

Czy przerwa 45 minut wlicza się do 10 godzin pracy?

Przerwy w prowadzeniu są co do zasady zaliczane do czasu dyżuru, ale 15 minut przerwy wlicza się do czasu pracy, jeżeli dobowy wymiar pracy wynosi co najmniej 6 godzin.

Czy dyżur wlicza się do 10 godzin pracy?

Co do zasady czas dyżuru, podczas którego kierowca nie wykonuje pracy, nie jest wliczany do czasu pracy. Istotne jest jednak prawidłowe zakwalifikowanie konkretnego okresu aktywności.

Czy pora nocna kierowcy zawsze wynosi 00:00–04:00?

Nie. Muszą to być cztery godziny mieszczące się pomiędzy 00:00 a 07:00. Możliwy jest więc np. przedział 01:00–05:00 albo 03:00–07:00.

Czy praca o 22:00 uruchamia limit 10 godzin?

Nie tylko z tego powodu. Dla limitu z ustawy o czasie pracy kierowców znaczenie ma czterogodzinny przedział pomiędzy 00:00 a 07:00. Praca o 22:00 może natomiast należeć do pory nocnej w rozumieniu Kodeksu pracy.

Jaka jest kara za przekroczenie czasu pracy kierowcy w porze nocnej?

W aktualnym taryfikatorze dla przedsiębiorcy przewidziano 50 zł za przekroczenie do 1 godziny, 100 zł za przekroczenie od 1 do mniej niż 3 godzin oraz 200 zł za każdą rozpoczętą godzinę od 3 godzin.

Kto kontroluje czas pracy kierowcy w porze nocnej?

Przestrzeganie przepisów może być kontrolowane m.in. przez Inspekcję Transportu Drogowego, a w zakresie prawa pracy również przez Państwową Inspekcję Pracy. Kontrola może opierać się na danych z tachografu, karty kierowcy oraz ewidencji czasu pracy.

Czy limit pracy nocnej dotyczy również kierowcy prowadzącego własną działalność?

Art. 21 jest odpowiednio stosowany również do przedsiębiorców osobiście wykonujących przewozy oraz określonych kierowców niepozostających w stosunku pracy. Ustawa przewiduje jednak konkretne wyłączenia dla niektórych rodzajów przewozów i pojazdów.