Podwójna obsada kierowców: 30 godzin, przerwy i tachograf

Podwójna obsada kierowców oznacza, że w pojeździe pracuje co najmniej dwóch kierowców zdolnych do jego prowadzenia. Najważniejsza różnica względem jazdy w pojedynczej obsadzie dotyczy odpoczynku dobowego: każdy członek załogi musi odebrać co najmniej 9 godzin odpoczynku w okresie 30 godzin od zakończenia poprzedniego odpoczynku dobowego lub tygodniowego.

Nie oznacza to jednak 30 godzin jazdy ani wspólnego limitu przypisanego do ciężarówki. Każdy kierowca zachowuje własny czas prowadzenia, przerwy i pozostałe aktywności, a tachograf musi odzwierciedlać rzeczywisty przebieg pracy obu osób.

Na czym dokładnie polega podwójna obsada kierowców?

W przepisach unijnych podwójna obsada, czyli multi-manning, oznacza sytuację, w której podczas okresu prowadzenia pomiędzy kolejnymi odpoczynkami w pojeździe znajduje się co najmniej dwóch kierowców mogących prowadzić pojazd.

Przez pierwszą godzinę obecność drugiego kierowcy jest opcjonalna. Przez pozostałą część okresu pracy w załodze drugi kierowca musi znajdować się w pojeździe.

Czy kierowca może rozpocząć trasę sam?

Tak.

Przykładowo:

1. kierowca A rozpoczyna przejazd,
2. po 30 minutach odbiera kierowcę B,
3. od tego momentu obaj kontynuują trasę jako załoga,
4. przez dalszą część okresu pracy w podwójnej obsadzie pozostają razem w pojeździe.

Jeżeli drugi kierowca dołączy dopiero po kilku godzinach, nie można automatycznie uznać całego wcześniejszego okresu za pracę w podwójnej obsadzie.

Jak działa 30-godzinny okres w podwójnej obsadzie?

Każdy kierowca pracujący w załodze musi odebrać nowy odpoczynek dobowy trwający co najmniej 9 godzin w ciągu 30 godzin od zakończenia poprzedniego odpoczynku dobowego lub tygodniowego.

To właśnie 30-godzinny okres jest jedną z najważniejszych cech pracy dwóch kierowców.

Czy 30 godzin oznacza 30 godzin pracy?

Nie.

W tym okresie mogą mieścić się różne aktywności:

• prowadzenie pojazdu,
• inna praca,
• okresy dyspozycji,
• przerwy,
• oraz wymagany odpoczynek dobowy.

Dlatego błędem jest traktowanie 30 godzin jako czasu, który można w całości przeznaczyć na jazdę i inne obowiązki.

Jak policzyć koniec 30-godzinnego okresu?

Jeżeli poprzedni odpoczynek kierowcy zakończył się o 6:00, okres 30 godzin rozpoczyna się właśnie o 6:00.

Do jego zakończenia kierowca musi nie tylko zakończyć aktywność, ale również odebrać wymagane co najmniej 9 kolejnych godzin odpoczynku dobowego.

Nie wystarczy więc rozpocząć odpoczynku tuż przed upływem 30 godzin.

Czy dwóch kierowców ma wspólny limit jazdy?

Nie. Limity przypisane są do każdego kierowcy osobno, a nie do pojazdu.

Obecność drugiego kierowcy nie zwiększa indywidualnego limitu osoby znajdującej się za kierownicą.

To właśnie dlatego określenie „czas pracy kierowcy w podwójnej obsadzie” może być mylące, jeżeli rozumie się je jako jeden wspólny licznik dla załogi.

Kierowca A ma własną historię aktywności. Kierowca B ma własną. Każdy musi osobno przestrzegać zasad dotyczących prowadzenia, przerw oraz odpoczynków.

Ogólne limity, które obowiązują każdego z nich indywidualnie, są opisane w zasadach czasu jazdy, przerw i odpoczynku kierowcy.

Czy podwójna obsada może jechać 20 godzin?

Nie istnieje prosta zasada mówiąca, że dwóch kierowców zawsze może prowadzić ciężarówkę dokładnie przez 18 albo 20 godzin.

Takie liczby wynikają z prób dodawania maksymalnych możliwości obu kierowców, ale rzeczywista trasa zależy od ich indywidualnej sytuacji.

Trzeba uwzględnić między innymi:

• czas prowadzenia kierowcy A,
• czas prowadzenia kierowcy B,
• to, czy danego dnia mogą korzystać z wydłużonego prowadzenia,
• przerwy,
• inną pracę,
• załadunek i rozładunek,
• okresy dyspozycji,
• 30-godzinny okres na odpoczynek,
• historię aktywności z poprzednich dni i tygodni.

Dlatego planowanie podwójnej obsady na zasadzie „dwóch kierowców = 20 godzin jazdy” jest zbyt dużym uproszczeniem.

Czy przerwę 45 minut można zrobić podczas jazdy drugiego kierowcy?

Tak. Kierowca pracujący w podwójnej obsadzie może wykorzystać 45-minutową przerwę w pojeździe prowadzonym przez drugiego członka załogi.

Warunek jest bardzo ważny: podczas tej przerwy kierowca nie może pomagać osobie prowadzącej.

Nie powinien w tym czasie wykonywać również innych obowiązków zawodowych.

Czy ciężarówka musi się wtedy zatrzymać?

Nie tylko po to, aby pierwszy kierowca wykorzystał swoją przerwę.

Możliwy jest więc układ:

1. kierowca A kończy swój okres prowadzenia,
2. kierowca B przejmuje kierownicę,
3. kierowca A rozpoczyna 45-minutową przerwę,
4. pojazd kontynuuje jazdę.

To jedna z najważniejszych różnic organizacyjnych między jazdą solo a pracą dwóch kierowców.

Co robi drugi kierowca, gdy pierwszy prowadzi?

Samo siedzenie na fotelu pasażera nie oznacza automatycznie ani przerwy, ani odpoczynku.

Aktywność drugiego członka załogi zależy od rzeczywistej sytuacji.

Może to być:

• przerwa – gdy kierowca spełnia warunki do jej wykorzystania i nie wykonuje obowiązków,
• dyspozycja – gdy oczekuje na swoją kolej prowadzenia i spełnione są warunki dla takiego okresu,
• inna praca – gdy rzeczywiście wykonuje zadania zawodowe.

Czy czas pasażera zawsze ustawiamy jako dyspozycję?

Nie.

Tachograf powinien pokazywać aktywność zgodną z rzeczywistością. Jeżeli kierowca korzysta właśnie z wymaganej przerwy, sytuacja jest inna niż wtedy, gdy pozostaje gotowy do przejęcia kierownicy.

Czy drugi kierowca może spać podczas jazdy?

Może drzemać lub spać, gdy drugi członek załogi prowadzi pojazd.

Sam sen nie sprawia jednak, że ten okres automatycznie staje się odpoczynkiem dobowym.

To częsty błąd w rozumieniu podwójnej obsady.

Przerwa, dyspozycja i odpoczynek dobowy są różnymi rodzajami aktywności, nawet jeżeli z punktu widzenia kierowcy wszystkie mogą oznaczać brak prowadzenia pojazdu.

Czy odpoczynek dobowy można zrobić podczas jazdy drugiego kierowcy?

Nie. Odpoczynku dobowego nie można odbierać w jadącym pojeździe.

Kierowca musi mieć możliwość swobodnego dysponowania swoim czasem.

Jeżeli odpoczynek jest wykorzystywany w kabinie ciężarówki, pojazd musi znajdować się na postoju i posiadać odpowiednie miejsce do spania.

Ile wynosi odpoczynek w podwójnej obsadzie?

W ramach szczególnej zasady dla pracy w załodze kierowca musi odebrać co najmniej 9 kolejnych godzin odpoczynku dobowego w wymaganym okresie 30 godzin.

Nie należy tego mylić z 45-minutową przerwą podczas dnia.

Jak używać tachografu w podwójnej obsadzie?

Każdy kierowca korzysta z własnej karty kierowcy, a urządzenie powinno rejestrować rzeczywiste aktywności obu osób.

W praktyce szczególnie ważne są:

• właściwa kolejność kart,
• zmiana kart przy zmianie prowadzącego,
• prawidłowe oznaczenie dyspozycji,
• prawidłowe oznaczenie innej pracy,
• nieoznaczanie odpoczynku tylko dlatego, że kierowca siedzi na fotelu pasażera.

Znaczenie poszczególnych symboli i sposobu zapisu aktywności zależy od zasad obsługi tachografu przez kierowcę.

Która karta powinna być w slocie 1 i 2?

Karta kierowcy, który aktualnie prowadzi pojazd, powinna znajdować się w slocie 1. Karta drugiego członka załogi znajduje się w slocie 2.

Po zmianie kierowców trzeba dopilnować, aby zapis odpowiadał nowej sytuacji.

Co zrobić przy zmianie prowadzącego?

Po bezpiecznym zatrzymaniu pojazdu należy sprawdzić, czy:

• kierowca przejmujący jazdę jest zarejestrowany jako prowadzący,
• jego karta znajduje się w slocie 1,
• karta drugiego członka załogi znajduje się w slocie 2,
• aktywności obu osób odpowiadają temu, co faktycznie robią.

Nieprawidłowa pozycja karty może spowodować, że zapis nie będzie odpowiadał rzeczywistemu przebiegowi trasy.

Jak prawidłowo zmieniać kierowców?

Przepisy nie wymagają, aby kierowcy zawsze wymieniali się dokładnie po 4,5 godziny.

Zmiany mogą odbywać się w innym rytmie, o ile każdy kierowca osobno przestrzega swoich ograniczeń i prawidłowo wykorzystuje przerwy.

Przed przejęciem kierownicy dobrze sprawdzić:

• ile czasu prowadził dotychczasowy kierowca,
• jakie aktywności ma zapisane drugi kierowca,
• czy wykorzystano wymagane przerwy,
• ile czasu pozostaje do odpoczynku dobowego,
• czy jest bezpieczne miejsce do wykonania zmiany.

Nie warto planować zmiany dokładnie na granicy dostępnego czasu. Korek lub brak bezpiecznego miejsca do zatrzymania może szybko zburzyć taki plan.

Jak może wyglądać zmiana dwóch kierowców na trasie?

Uproszczony schemat może wyglądać tak:

Nie jest to uniwersalny harmonogram. Rzeczywista trasa zależy od wcześniejszych aktywności obu kierowców, załadunku, rozładunku, parkingów i przebiegu transportu.

Czy podwójna obsada zawsze oznacza pracę dwóch osób przez całą trasę?

Nie.

Pierwszy kierowca może rozpocząć przejazd sam, jeżeli drugi dołączy w pierwszej godzinie okresu pracy w załodze.

Możliwa jest również sytuacja, w której podwójna obsada obejmuje tylko część całego przewozu.

Wtedy szczególnie ważne jest prawidłowe ustalenie, od którego momentu spełnione są warunki pracy w załodze, a od którego kierowca ponownie pracuje w pojedynczej obsadzie.

Najczęstsze błędy w podwójnej obsadzie

Najwięcej problemów wynika nie z samej jazdy, lecz z błędnego rozróżniania aktywności i nieprawidłowej obsługi tachografu.

• traktowanie całego czasu na fotelu pasażera jako odpoczynku,
• uznawanie snu podczas jazdy kolegi za odpoczynek dobowy,
• błędne liczenie okresu 30 godzin,
• rozpoczynanie 9-godzinnego odpoczynku zbyt późno,
• pozostawienie kart w niewłaściwych slotach po zmianie kierowców,
• oznaczanie przerwy podczas wykonywania innych obowiązków,
• automatyczne ustawianie dyspozycji niezależnie od rzeczywistej aktywności,
• traktowanie dwóch kierowców jak jednego wspólnego limitu jazdy,
• planowanie zmian bez zapasu na bezpieczne zatrzymanie.

Podwójna obsada a jazda solo – co rzeczywiście się zmienia?

Co trzeba zapamiętać o podwójnej obsadzie?

• Podwójna obsada to co najmniej dwóch kierowców zdolnych do prowadzenia pojazdu.
• Drugi kierowca może dołączyć w ciągu pierwszej godziny.
• Każdy kierowca musi odebrać co najmniej 9 godzin odpoczynku dobowego w okresie 30 godzin.
• 30 godzin nie oznacza 30 godzin jazdy ani pracy.
• Każdy kierowca ma własne limity i własną historię aktywności.
• 45-minutowa przerwa może odbywać się podczas jazdy drugiego kierowcy, jeżeli odpoczywający mu nie pomaga.
• Sen w jadącym pojeździe nie staje się automatycznie odpoczynkiem dobowym.
• Odpoczynek dobowy nie może być odbierany podczas jazdy.
• Kierowca prowadzący używa slotu 1, a drugi członek załogi slotu 2.
• Po zmianie kierowców zapis tachografu musi odpowiadać rzeczywistym aktywnościom.

Codzienna współpraca dwóch osób w jednej kabinie to osobny temat od samych przepisów. Znaczenie mają również sen, podział obowiązków, komunikacja i sposób organizowania zmian podczas trasy. Te kwestie opisuje podwójna obsada od strony codziennej pracy kierowców.

Kierowcy, którzy szukają stanowisk wykonywanych właśnie w takim systemie, mogą znaleźć je wśród ofert pracy w podwójnej obsadzie.