LKW-Maut w Niemczech: stawki CO₂, kto płaci i jak liczyć koszty

Ile kosztuje LKW-Maut w Niemczech? Opłata zależy od długości płatnej trasy, maksymalnej masy całkowitej pojazdu lub zestawu, liczby osi, klasy emisji spalin oraz klasy emisji CO₂. Dla popularnego zestawu Euro VI powyżej 18 t z co najmniej 5 osiami aktualna stawka wynosi od 26,9 do 34,8 centa za kilometr w zależności od klasy CO₂.

Niemiecka opłata drogowa nie ma jednej stawki dla wszystkich ciężarówek. Dwa pojazdy jadące tą samą trasą mogą zapłacić różną kwotę, nawet jeśli mają podobną masę. Duże znaczenie ma dziś klasa emisji CO₂ pojazdu.

Spis treści:

LKW-Maut – kto musi płacić?

LKW-Maut obejmuje co do zasady pojazdy i zestawy pojazdów o technicznie dopuszczalnej masie całkowitej przekraczającej 3,5 t, które są przeznaczone lub wykorzystywane do transportu towarów.

Od 1 lipca 2024 r. system obejmuje również wiele pojazdów z kategorii powyżej 3,5 t do poniżej 7,5 t, które wcześniej nie podlegały niemieckiej opłacie drogowej.

Czy ciężarówka jadąca bez ładunku również płaci Maut?

Jeżeli pojazd ze względu na swoją konstrukcję jest przeznaczony do drogowego transportu towarów i podlega obowiązkowi uiszczania opłaty, sam fakt jazdy bez ładunku nie oznacza automatycznie zwolnienia z Maut.

Dlatego koszt opłaty trzeba uwzględniać również przy planowaniu pustych przebiegów.

Na jakich drogach w Niemczech obowiązuje LKW-Maut?

Opłata obowiązuje co do zasady na niemieckich autostradach oraz drogach federalnych – Bundesstraßen. Sieć objęta Maut liczy ponad 50 tys. kilometrów.

To ważne przy planowaniu trasy. Zjazd z Autobahnu na Bundesstraße zazwyczaj nie oznacza, że ciężarówka przestaje naliczać opłatę.

Istnieją pojedyncze ustawowe wyjątki dla konkretnych odcinków, dlatego dokładny przebieg płatnej trasy najlepiej ustalać w systemie poboru opłat.

Jeżeli rozważasz dłuższą trasę tylko po to, aby zmniejszyć opłaty drogowe, sprawdź również, kiedy objazd ciężarówką rzeczywiście się opłaca.

Od czego zależy stawka LKW-Maut?

Stawka Maut za jeden kilometr jest sumą kilku składników. Uwzględnia koszty:

• infrastruktury drogowej,
• zanieczyszczenia powietrza,
• hałasu,
• emisji CO₂.

Ostateczna cena za kilometr zależy natomiast przede wszystkim od:

• technicznie dopuszczalnej masy całkowitej – tzGm,
• liczby osi w cięższych zestawach,
• klasy emisji spalin, np. Euro VI,
• klasy emisji CO₂ od 1 do 5.

Czy liczba osi ma wpływ na Maut?

Tak. W pojazdach i zestawach powyżej 18 t liczba osi wpływa na wysokość stawki. W aktualnym taryfikatorze rozróżnia się między innymi pojazdy do 3 osi, z 4 osiami oraz z co najmniej 5 osiami.

Liczone są również osie podnoszone, niezależnie od tego, czy w danej chwili dotykają nawierzchni.

Klasy emisji CO₂ 1–5 – co oznaczają?

Klasa CO₂ nie jest tym samym co norma Euro. Euro VI określa przede wszystkim emisję zanieczyszczeń, natomiast klasa CO₂ wpływa na część opłaty związaną z emisją dwutlenku węgla.

Klasa CO₂ 1

To klasa podstawowa. Trafia do niej wiele pojazdów, które nie spełniają warunków klas 2–5.

Do klasy 1 należą również zasadniczo pojazdy, dla których nie ma odpowiednich danych pozwalających potwierdzić korzystniejszą klasę CO₂. Typowe starsze pojazdy z pierwszą rejestracją przed 1 lipca 2019 r. pozostają zwykle w klasie 1, jeżeli nie są bezemisyjne.

Klasy CO₂ 2 i 3

Obejmują pojazdy o emisji niższej od ustalonych wartości referencyjnych. Zakwalifikowanie pojazdu do jednej z tych klas nie musi być stałe.

Klasy 2 i 3 podlegają ponownej weryfikacji co sześć lat od daty pierwszej rejestracji. Po ponownej klasyfikacji pojazd może pozostać w tej samej klasie albo zostać zakwalifikowany mniej korzystnie.

Klasa CO₂ 4

Dotyczy ciężarówek o bardzo niskiej emisji CO₂ w stosunku do wartości odniesienia dla ich grupy pojazdów. Stawka za kilometr jest wyraźnie niższa niż w klasie 1.

Klasa CO₂ 5

Klasa 5 obejmuje pojazdy bezemisyjne. W praktyce dotyczy to między innymi odpowiednich ciężarówek elektrycznych i wodorowych.

Pojazdy bezemisyjne o tzGm powyżej 4,25 t są obecnie zwolnione z niemieckiej LKW-Maut do 30 czerwca 2031 r. Pojazdy bezemisyjne do 4,25 t korzystają ze zwolnienia bezterminowo.

Rodzaj paliwa nie musi jednak automatycznie oznaczać wyższej klasy CO₂. Przykładowo wykorzystanie paliwa uznawanego za neutralne pod względem emisji nie zmienia samo w sobie klasyfikacji pojazdu. Więcej o różnych napędach znajdziesz w poradniku o HVO100, LNG i CNG w ciężarówkach.

Aktualne stawki LKW-Maut – ile kosztuje kilometr?

Poniższa tabela pokazuje aktualne stawki dla pojazdów Euro VI. Są to pełne stawki Maut obejmujące infrastrukturę, zanieczyszczenie powietrza, hałas i CO₂.

Przykład: typowy ciągnik z naczepą Euro VI, zestaw powyżej 18 t i co najmniej 5 osi, w klasie CO₂ 1 kosztuje obecnie 34,8 centa za każdy płatny kilometr. Ten sam zestaw w klasie CO₂ 4 kosztuje 26,9 centa za kilometr.

Czy wszystkie ciężarówki Euro VI płacą tyle samo?

Nie. Sama norma Euro VI nie wystarcza do ustalenia stawki. Trzeba znać również klasę CO₂, kategorię wagową i – przy zestawach powyżej 18 t – liczbę osi.

Jak policzyć koszt LKW-Maut na trasie?

Orientacyjny koszt Maut można policzyć według prostego wzoru:

liczba płatnych kilometrów × stawka za kilometr = koszt Maut

Przykład: 500 km, Euro VI, >18 t, co najmniej 5 osi

Przy 500 km różnica między klasą CO₂ 1 a klasą 4 wynosi w tym przykładzie 39,50 € na jednym przejeździe.

Ile wynosi Maut na 1000 km?

Dla tego samego zestawu Euro VI powyżej 18 t z co najmniej 5 osiami:

• klasa CO₂ 1: około 348 €,
• klasa CO₂ 2: około 340 €,
• klasa CO₂ 3: około 332 €,
• klasa CO₂ 4: około 269 €.

Są to wartości przydatne do planowania kosztu. Rzeczywiste rozliczenie może nieznacznie różnić się od prostego mnożenia kilometrów przez stawkę, ponieważ system nalicza Maut dla poszczególnych zdefiniowanych odcinków i zaokrągla kwoty odcinek po odcinku.

Czy do obliczenia Maut wystarczy kilometrówka z nawigacji?

Nie zawsze. Nawigacja może podawać całkowitą długość trasy, natomiast opłata jest naliczana na podstawie faktycznie przejechanych odcinków należących do niemieckiej sieci płatnej.

Dlatego przy dokładnej kalkulacji kosztów należy korzystać z danych systemu poboru opłat lub planera uwzględniającego sieć Maut.

Kto płaci LKW-Maut – firma czy kierowca?

W normalnym transporcie firmowym opłatę technicznie rozlicza zwykle przewoźnik lub operator pojazdu, najczęściej przez urządzenie pokładowe OBU albo system EETS.

Z prawnego punktu widzenia odpowiedzialność jest jednak szersza. Za dłużnika opłaty mogą zostać uznani między innymi:

• właściciel pojazdu,
• posiadacz pojazdu,
• osoba decydująca o korzystaniu z pojazdu,
• osoba, na którą pojazd jest zarejestrowany,
• kierowca pojazdu.

Jeżeli kilka osób spełnia warunki odpowiedzialności, mogą odpowiadać za należność łącznie.

Czy kierowca płaci Maut z własnej kieszeni?

Przy zwykłej pracy kierowcy zawodowego opłata za przejazd jest kosztem działalności transportowej i zazwyczaj jest rozliczana przez firmę poprzez system poboru opłat.

Nie oznacza to jednak, że kierowca może ignorować ustawienia OBU czy dane pojazdu. Nieprawidłowa kategoria wagowa, liczba osi lub błędna obsługa systemu mogą doprowadzić do nieprawidłowego naliczenia opłaty i późniejszego postępowania.

Czy pojazdy powyżej 3,5 t płacą Maut?

Tak. Od 1 lipca 2024 r. niemiecka Maut obejmuje również pojazdy o tzGm przekraczającej 3,5 t.

Pojazd o tzGm dokładnie 3,5 t lub niższej nie podlega tej opłacie. Istotna jest przy tym masa pojazdu silnikowego: samo dołączenie przyczepy do pojazdu o tzGm 3,5 t nie powoduje automatycznie objęcia go Maut.

Czy busy 3,5 t płacą Maut w Niemczech?

Jeżeli maksymalna masa całkowita pojazdu silnikowego wynosi dokładnie 3,5 t, niemiecki obowiązek LKW-Maut nie powstaje tylko dlatego, że pojazd porusza się z przyczepą.

Jeżeli jednak tzGm pojazdu silnikowego przekracza 3,5 t i pojazd jest przeznaczony albo wykorzystywany do przewozu towarów, trzeba sprawdzić obowiązek uiszczenia opłaty.

Kto jest zwolniony z LKW-Maut?

Nie każdy pojazd powyżej 3,5 t musi płacić. Przepisy przewidują określone wyjątki i zwolnienia.

Handwerkerausnahme – wyjątek dla rzemieślników

Dla określonych przejazdów pojazdami powyżej 3,5 t i poniżej 7,5 t może mieć zastosowanie tzw. Handwerkerausnahme.

Nie jest to jednak ogólne zwolnienie każdego auta należącego do firmy budowlanej czy rzemieślniczej. Decyduje między innymi cel konkretnego przejazdu.

Zwolnienie może mieć zastosowanie przykładowo wtedy, gdy pracownik zakładu rzemieślniczego przewozi materiały, narzędzia lub maszyny niezbędne do wykonywania własnej pracy.

Czy trzeba zgłosić pojazd rzemieślniczy do Toll Collect?

Zgłoszenie takiego pojazdu w Toll Collect nie jest warunkiem samego istnienia wyjątku, ale może ułatwić obsługę kontroli i ograniczyć późniejsze postępowania wyjaśniające.

Pojazdy bezemisyjne

Ciężkie pojazdy bezemisyjne o tzGm powyżej 4,25 t pozostają zwolnione z Maut do 30 czerwca 2031 r.

Bezemisyjne pojazdy o tzGm do 4,25 t są zwolnione bez ograniczenia tego terminu.

Co się stanie przy błędnej klasie CO₂?

Klasa CO₂ ma bezpośredni wpływ na stawkę, dlatego musi być prawidłowo udokumentowana.

Jeżeli korzystniejsza klasa CO₂ nie zostanie odpowiednio wykazana, opłata może zostać obliczona według klasy CO₂ 1.

Do potwierdzania parametrów pojazdu mogą być potrzebne między innymi dane z dokumentów producenta, takich jak CIF lub COC.

Jak sprawdzić klasę CO₂ ciężarówki?

Klasy 2–4 nie można ustalić wyłącznie na podstawie normy Euro albo rocznika pojazdu. Znaczenie mają między innymi konkretne parametry emisji, grupa pojazdu oraz data pierwszej rejestracji.

W praktyce klasyfikację należy sprawdzić w narzędziu przeznaczonym do określania klasy emisji CO₂ i porównać z dokumentami pojazdu.

Czy klasa CO₂ jest przypisana do ciężarówki na zawsze?

Nie zawsze. Klasy CO₂ 2 i 3 są ponownie ustalane co sześć lat od pierwszej rejestracji pojazdu.

Dlatego pojazd, który dzisiaj znajduje się w klasie 2 lub 3, może po kolejnej ocenie otrzymać inną klasyfikację.

LKW-Maut – checklista przed trasą

Przed rozpoczęciem przejazdu po Niemczech warto sprawdzić:

• tzGm pojazdu – czy przekracza 3,5 t,
• kategorię wagową ustawioną w systemie,
• liczbę osi zestawu,
• klasę emisji spalin,
• klasę emisji CO₂,
• działanie OBU lub systemu EETS,
• trasę i odcinki objęte opłatą,
• dokumenty potwierdzające dane pojazdu, jeśli są potrzebne.

Podczas kontroli mogą być sprawdzane również inne elementy związane z ciężarówką i wykonywanym przewozem. Zakres takiej kontroli opisuje poradnik kontrola LKW w Niemczech – BALM, policja i dokumenty.

Najprostszy sposób oszacowania kosztu LKW-Maut to ustalenie prawidłowej klasy CO₂ i stawki pojazdu, a następnie pomnożenie jej przez liczbę płatnych kilometrów. Przy planowaniu tras warto jednak pamiętać, że dokładne rozliczenie systemowe odbywa się odcinek po odcinku, dlatego wynik z prostego kalkulatora jest przede wszystkim dobrą wartością do planowania kosztów.