
Jeżeli kierowcy kończy się dopuszczalny czas jazdy, a na planowanym parkingu nie ma wolnego miejsca, w wyjątkowej i nieprzewidzianej sytuacji może odstąpić od normalnych limitów tylko w zakresie koniecznym do dotarcia do odpowiedniego, bezpiecznego miejsca postoju. Taką możliwość przewiduje art. 12 rozporządzenia (WE) nr 561/2006.
Nie oznacza to jednak automatycznego prawa do dodatkowej godziny lub dwóch godzin jazdy. Ogólne odstępstwo związane z bezpieczeństwem oraz szczególne przedłużenie jazdy o maksymalnie 1 lub 2 godziny to dwa różne mechanizmy.
Kierowca musi również odpowiednio udokumentować przyczynę odstępstwa, a każde wydłużenie objęte art. 12 powinno zostać zrekompensowane równoważnym odpoczynkiem w wymaganym terminie.
| Sytuacja | Co może zrobić kierowca? |
|---|---|
| Planowany parking jest niespodziewanie pełny | Może zastosować art. 12 w zakresie koniecznym do dotarcia do odpowiedniego miejsca postoju, jeśli wymaga tego bezpieczeństwo. |
| Chce wrócić do domu lub bazy na odpoczynek tygodniowy | W wyjątkowych okolicznościach może przekroczyć dzienny i tygodniowy czas jazdy maksymalnie o 1 godzinę. |
| Wraca do domu lub bazy na regularny odpoczynek tygodniowy | Może wyjątkowo przekroczyć czas jazdy maksymalnie o 2 godziny po spełnieniu dodatkowych warunków. |
| Przedłużenie do 2 godzin | Bezpośrednio przed dodatkowym czasem jazdy trzeba wykorzystać nieprzerwaną przerwę co najmniej 30 minut. |
| Każde odstępstwo z art. 12 | Powód trzeba ręcznie opisać na wykresówce, wydruku z tachografu lub planie pracy najpóźniej po dotarciu do miejsca postoju lub celu. |
| Dodatkowy czas jazdy | Należy zrekompensować równoważnym okresem odpoczynku wykorzystanym jednorazowo z innym odpoczynkiem do końca trzeciego tygodnia po tygodniu naruszenia. |
Czy można przekroczyć czas jazdy, gdy parking jest pełny?
Tak, ale tylko w wyjątkowej sytuacji i tylko w zakresie koniecznym do bezpiecznego zatrzymania pojazdu.
Art. 12 rozporządzenia 561/2006 pozwala kierowcy odstąpić od zasad dotyczących czasu jazdy, przerw i odpoczynków, jeżeli:
- nie zagraża to bezpieczeństwu ruchu drogowego,
- jest to konieczne dla bezpieczeństwa osób, pojazdu lub ładunku,
- celem jest dotarcie do odpowiedniego miejsca postoju,
- odstępstwo ogranicza się wyłącznie do niezbędnego minimum.
Przykładem może być sytuacja, gdy kierowca zaplanował zakończenie jazdy na parkingu przy autostradzie, ale po przyjeździe wszystkie legalne miejsca są zajęte, a pozostawienie ciężarówki na pasie awaryjnym, wjeździe, wyjeździe lub w innym niebezpiecznym miejscu stwarzałoby zagrożenie.
W takiej sytuacji kierowca może kontynuować jazdę do najbliższego odpowiedniego miejsca, w którym będzie mógł bezpiecznie zatrzymać pojazd.
Czy pełny parking automatycznie pozwala jechać dłużej?
Nie. Sam brak wolnego miejsca nie daje automatycznego prawa do przekraczania czasu jazdy.
Art. 12 jest wyjątkiem, a nie sposobem na regularne wydłużanie tras.
Znaczenie ma przede wszystkim to, czy brak miejsca był:
- nieprzewidziany,
- niezależny od kierowcy i przewoźnika,
- niemożliwy do rozsądnego przewidzenia podczas planowania trasy,
- powodem realnego problemu z bezpiecznym zakończeniem jazdy.
Jeżeli wiadomo, że dany parking codziennie wieczorem jest przepełniony, a kierowca mimo to regularnie planuje wykorzystanie czasu jazdy do ostatniej minuty, powołanie się na art. 12 może zostać zakwestionowane podczas kontroli.
Art. 12 rozporządzenia 561/2006 – co dokładnie pozwala zrobić?
Podstawowa zasada art. 12 pozwala odstąpić od art. 6–9 rozporządzenia 561/2006 w zakresie koniecznym do dotarcia do odpowiedniego miejsca postoju i zapewnienia bezpieczeństwa osób, pojazdu lub ładunku.
Może więc chodzić między innymi o sytuację, w której:
- kończy się dzienny czas prowadzenia pojazdu,
- zbliża się obowiązkowa przerwa po 4,5 godziny jazdy,
- trzeba rozpocząć odpoczynek dzienny,
- parking, na którym miał zatrzymać się kierowca, został niespodziewanie zamknięty,
- brak wolnych miejsc uniemożliwia bezpieczne zatrzymanie ciężarówki.
Najważniejsze jest jednak określenie:
„w zakresie niezbędnym”.
Jeżeli odpowiednie miejsce znajduje się 10 minut dalej, art. 12 nie daje prawa do przejechania kolejnych 40 minut tylko dlatego, że kierowca woli inny parking.
Brak parkingu a +1 lub +2 godziny – to nie jest ta sama zasada
Jednym z najczęstszych błędów jest założenie, że pełny parking automatycznie daje kierowcy prawo do dodatkowej 1 lub 2 godzin jazdy.
Tak nie działa art. 12.
| Ogólne odstępstwo | Wyjątek +1 / +2 godziny |
|---|---|
| Dotyczy dotarcia do odpowiedniego miejsca postoju ze względów bezpieczeństwa | Dotyczy powrotu do domu lub centrum operacyjnego pracodawcy |
| Nie określa automatycznego limitu +1 lub +2 godziny | Limit wynosi maksymalnie +1 albo +2 godziny |
| Może dotyczyć np. niespodziewanie pełnego parkingu | Musi chodzić o powrót na określony odpoczynek tygodniowy |
| Jazda tylko do odpowiedniego miejsca postoju | Jazda do miejsca zamieszkania lub centrum operacyjnego pracodawcy |
Kiedy można wydłużyć czas jazdy o maksymalnie 1 godzinę?
W wyjątkowych okolicznościach kierowca może przekroczyć dzienny i tygodniowy czas prowadzenia pojazdu maksymalnie o jedną godzinę, aby dotrzeć do miejsca zamieszkania albo centrum operacyjnego pracodawcy i wykorzystać tygodniowy okres odpoczynku.
Nie wystarczy więc, że:
- kończy się czas jazdy,
- parking jest pełny,
- kierowca chce dojechać do hotelu,
- kierowca chce zakończyć dostawę,
- dyspozytor chce, aby samochód wrócił do firmy.
Musi chodzić o wyjątkową sytuację oraz o dotarcie do:
- miejsca zamieszkania kierowcy albo
- centrum operacyjnego pracodawcy, w którym kierowca jest zwykle bazowany
w celu wykorzystania odpoczynku tygodniowego.
Kiedy można wydłużyć jazdę o maksymalnie 2 godziny?
Do 2 dodatkowych godzin można wykorzystać wyłącznie w wyjątkowych okolicznościach podczas powrotu do miejsca zamieszkania lub centrum operacyjnego pracodawcy w celu wykorzystania regularnego tygodniowego okresu odpoczynku.
Regularny odpoczynek tygodniowy trwa co najmniej:
45 godzin.
Przed rozpoczęciem dodatkowego czasu jazdy objętego tym wyjątkiem kierowca musi wykorzystać:
nieprzerwaną przerwę trwającą co najmniej 30 minut.
Czy 30 minut przerwy wystarczy przy przedłużeniu o 2 godziny?
Specjalna 30-minutowa przerwa jest warunkiem wykorzystania możliwości przekroczenia czasu jazdy do 2 godzin, ale nie należy jej automatycznie utożsamiać z normalną przerwą po 4,5 godziny prowadzenia pojazdu.
W mechanizmie +1/+2 godziny kierowca nie otrzymuje ogólnego zwolnienia z art. 7 rozporządzenia 561/2006.
Jeżeli więc ze względu na osiągnięcie 4,5 godziny prowadzenia pojazdu przypada normalna obowiązkowa przerwa, trzeba również przestrzegać zasad dotyczących tej przerwy.
Czy dodatkowe 2 godziny można wykorzystać przy skróconym odpoczynku tygodniowym?
Nie. Szczególne przedłużenie do 2 godzin jest związane z dotarciem do domu lub centrum operacyjnego w celu wykorzystania regularnego tygodniowego odpoczynku.
Jeżeli chodzi o tygodniowy okres odpoczynku bez wymogu, aby był regularny, zastosowanie może mieć odstępstwo maksymalnie do jednej godziny.
Czy +1 godzina oznacza zawsze pełne 60 minut?
Nie. Jest to maksymalny limit, a nie dodatkowa godzina przyznawana automatycznie.
Jeżeli kierowca może dotrzeć do celu po dodatkowych 18 minutach jazdy, powinien wykorzystać tylko czas rzeczywiście potrzebny.
Ta sama zasada dotyczy maksymalnie 2 godzin.
Art. 12 nie służy do „wykorzystania całego dostępnego wyjątku”.
Jakie sytuacje mogą uzasadniać zastosowanie art. 12?
Powodem powinny być wyjątkowe i nieprzewidziane okoliczności niezależne od kierowcy lub przewoźnika.
Przykładowo mogą to być:
- niespodziewanie pełny zaplanowany parking,
- nagłe zamknięcie parkingu,
- wypadek blokujący drogę,
- nieprzewidziany korek,
- nagłe zamknięcie drogi lub tunelu,
- objazd wprowadzony już podczas trasy,
- ekstremalne warunki pogodowe,
- nieprzewidziane opóźnienie podczas załadunku lub rozładunku,
- inne wydarzenie niezależne od kierowcy i przewoźnika, którego rozsądnie nie dało się uwzględnić podczas planowania.
Stare odwołania do „kontroli sanitarnych związanych z COVID-19” nie powinny być obecnie przedstawiane jako standardowy przykład. Kluczowe są aktualne, rzeczywiste i nieprzewidziane okoliczności.
Czy korek wystarczy, żeby zastosować art. 12?
Niespodziewany korek spowodowany np. wypadkiem może być okolicznością uzasadniającą odstępstwo.
Inaczej należy ocenić regularne zatory występujące każdego dnia na tej samej trasie.
Jeżeli przewoźnik wie, że przejazd w określonych godzinach regularnie trwa znacznie dłużej, powinien uwzględnić to przy planowaniu trasy.
Czy opóźnienie na załadunku pozwala przekroczyć czas jazdy?
Nieprzewidziane opóźnienie w miejscu załadunku lub rozładunku może być jedną z wyjątkowych okoliczności, ale samo w sobie nie daje automatycznego prawa do przekroczenia czasu jazdy.
Trzeba ocenić:
- czy opóźnienie było rzeczywiście nieprzewidziane,
- czy kierowca i przewoźnik nie mieli na nie wpływu,
- czy dalsza jazda jest konieczna do osiągnięcia celu dopuszczonego przez art. 12,
- czy bezpieczeństwo ruchu nie zostanie zagrożone.
Czy można dojechać dalej, jeśli najbliższy parking jest niebezpieczny?
Tak, jeżeli zatrzymanie się w danym miejscu rzeczywiście nie zapewnia odpowiednich warunków bezpieczeństwa osób, pojazdu lub ładunku.
Art. 12 mówi o dotarciu do odpowiedniego miejsca postoju, a nie po prostu do pierwszego dowolnego miejsca przy drodze.
Kierowca nie powinien kończyć jazdy:
- na pasie awaryjnym bez uzasadnienia awaryjnego,
- na wjeździe na parking,
- na wyjeździe,
- na pasie ruchu,
- w miejscu blokującym widoczność,
- w miejscu stwarzającym zagrożenie dla innych uczestników ruchu.
Czy można jechać do ulubionego parkingu zamiast najbliższego wolnego?
Nie, jeżeli wcześniejsze odpowiednie miejsce umożliwia bezpieczne zatrzymanie.
Odstępstwo powinno zakończyć się, gdy kierowca osiągnie odpowiednie miejsce postoju.
Preferencje dotyczące:
- restauracji,
- prysznica,
- konkretnej sieci parkingów,
- bliskości miejsca rozładunku,
- wygodniejszego wyjazdu rano
nie są same w sobie wystarczającym uzasadnieniem dalszego naruszania limitów.
Czy brak miejsca na parkingu może usprawiedliwić spóźnioną przerwę 45 minut?
Art. 12 pozwala w wyjątkowej sytuacji odstąpić również od art. 7 dotyczącego przerw, jeśli jest to konieczne do dotarcia do odpowiedniego miejsca postoju i zapewnienia bezpieczeństwa.
Przykład:
Kierowcy kończy się 4,5 godziny prowadzenia pojazdu. Wjeżdża na zaplanowany parking, ale wszystkie miejsca są zajęte i nie istnieje możliwość legalnego oraz bezpiecznego zatrzymania zestawu.
Może wtedy kontynuować jazdę tylko w zakresie koniecznym do dotarcia do odpowiedniego miejsca, po czym powinien rozpocząć wymaganą przerwę i udokumentować przyczynę odstępstwa.
Jak udokumentować przekroczenie czasu jazdy z art. 12?
Kierowca musi ręcznie wskazać konkretną przyczynę odstępstwa najpóźniej po dotarciu do odpowiedniego miejsca postoju albo miejsca docelowego.
W zależności od rodzaju urządzenia zapis wykonuje się:
- na wydruku z tachografu cyfrowego,
- na wykresówce tachografu analogowego,
- na planie pracy, jeśli ma zastosowanie.
Nie wystarczy ogólny opis:
„art. 12”
albo:
„brak parkingu”.
Lepiej wskazać konkretną sytuację, na przykład:
„Art. 12 Reg. 561/2006 – zaplanowany parking A7 km 245 pełny, brak możliwości bezpiecznego postoju, dojazd do najbliższego odpowiedniego parkingu.”
Czy trzeba robić wydruk z tachografu?
Przy tachografie cyfrowym praktycznym sposobem wykonania wymaganego ręcznego uzasadnienia jest wydruk odpowiednich danych i opisanie na nim przyczyny odstępstwa.
Najważniejsze jest, aby podczas późniejszej kontroli było możliwe ustalenie:
- co się wydarzyło,
- dlaczego kierowca zastosował art. 12,
- dlaczego dalsza jazda była konieczna,
- jak długo trwało odstępstwo.
Przykładowa notatka na wydruku tachografu
Opis powinien być krótki, ale konkretny.
Przykład:
„Art. 12 Reg. 561/2006. Parking Rasthof X pełny o 19:42, brak legalnego i bezpiecznego miejsca dla zestawu. Kontynuacja jazdy 14 min do najbliższego odpowiedniego parkingu Y.”
Jeżeli powodem był wypadek:
„Art. 12 Reg. 561/2006. Nieprzewidziana blokada A3 po wypadku, opóźnienie 52 min. Dojazd do najbliższego odpowiedniego miejsca postoju.”
Czy wystarczy wpisać art. 12 w tachografie?
Nie. Sam numer artykułu nie wyjaśnia, jakie wyjątkowe okoliczności wystąpiły.
Przepisy wymagają wskazania powodu odstępstwa.
Im bardziej konkretny i zgodny z rzeczywistym przebiegiem sytuacji opis, tym łatwiej ocenić go później podczas kontroli.
Czy warto zachować dodatkowe dowody?
Tak. Chociaż podstawowym wymogiem jest ręczne wskazanie powodu odstępstwa, dodatkowe dowody mogą pomóc wykazać, że sytuacja rzeczywiście była nieprzewidziana.
W zależności od sytuacji mogą być przydatne:
- dane z nawigacji,
- informacje o zamknięciu drogi,
- dokumentacja opóźnienia załadunku,
- komunikaty o wypadku,
- informacje o zamknięciu parkingu,
- komunikacja z dyspozytorem dotycząca poszukiwania postoju.
Takie materiały nie zmieniają jednak sytuacji, która od początku nie spełniała warunków art. 12.
Czy wydruk z opisem gwarantuje brak mandatu?
Nie. Sam wydruk i opis nie gwarantują, że kierowca nie zostanie ukarany.
Podczas kontroli organ może ocenić między innymi:
- czy okoliczność była rzeczywiście wyjątkowa,
- czy była nieprzewidziana,
- czy trasa była prawidłowo zaplanowana,
- czy kierowca wykorzystał tylko minimalny potrzebny dodatkowy czas,
- czy istniały wcześniej odpowiednie miejsca postoju,
- czy bezpieczeństwo uzasadniało dalszą jazdę.
Art. 12 nie jest automatycznym „anulowaniem mandatu”. Jest podstawą prawną wyjątkowego odstępstwa, którego zasadność może zostać zweryfikowana.
Czy dodatkowy czas jazdy trzeba oddać?
Tak. Okres wydłużenia wykorzystany na podstawie art. 12 trzeba zrekompensować równoważnym okresem odpoczynku.
Rekompensata musi zostać:
- wykorzystana jednorazowo,
- dołączona do innego okresu odpoczynku,
- wykorzystana najpóźniej do końca trzeciego tygodnia następującego po tygodniu, w którym zastosowano odstępstwo.
Jak wygląda rekompensata za przekroczenie czasu jazdy?
Jeżeli kierowca przekroczył limit o:
27 minut
to powinien zrekompensować:
27 minut dodatkowego odpoczynku.
Jeżeli przedłużenie wyniosło:
1 godzinę i 15 minut
rekompensata powinna wynosić:
1 godzinę i 15 minut.
Nie rekompensuje się całego maksymalnego dopuszczalnego wyjątku, lecz rzeczywiście wykorzystany okres przedłużenia.
Do kiedy trzeba oddać dodatkowy czas?
Równoważny odpoczynek musi zostać wykorzystany do końca trzeciego tygodnia następującego po tygodniu, w którym doszło do przedłużenia.
Nie warto odkładać rekompensaty do ostatniego możliwego dnia. Przewoźnik powinien uwzględnić ją przy późniejszym planowaniu pracy kierowcy.
Czy +1 lub +2 godziny pozwalają przekroczyć 90 godzin jazdy w dwóch tygodniach?
Nie. Szczególne odstępstwa pozwalające na +1 lub +2 godziny przy powrocie do domu albo centrum operacyjnego nie pozwalają przekroczyć limitu 90 godzin prowadzenia pojazdu w dwóch kolejnych tygodniach.
Przed wykorzystaniem tego mechanizmu trzeba więc sprawdzić nie tylko:
- dzienny czas jazdy,
- tygodniowy czas jazdy,
- odpoczynek dzienny,
ale również wykorzystany czas jazdy w okresie dwóch kolejnych tygodni.
Czy art. 12 pozwala rozpocząć odpoczynek tygodniowy później niż po sześciu okresach 24-godzinnych?
Szczególna możliwość +1/+2 godziny przy powrocie do domu lub bazy nie daje prawa do odstąpienia od obowiązku rozpoczęcia odpoczynku tygodniowego najpóźniej po zakończeniu sześciu kolejnych okresów 24-godzinnych od końca poprzedniego odpoczynku tygodniowego.
To bardzo ważne przy planowaniu powrotu.
Kierowca nie może wykorzystać dodatkowych dwóch godzin, jeśli w rezultacie przekroczy termin, w którym musi rozpocząć tygodniowy okres odpoczynku.
Czy można przekroczyć 9 lub 10 godzin jazdy dziennej?
W wyjątkowych sytuacjach przewidzianych w art. 12 jest to możliwe w granicach konkretnego odstępstwa.
Nie zmienia to jednak podstawowych zasad:
- standardowy dzienny czas jazdy wynosi maksymalnie 9 godzin,
- może zostać przedłużony do 10 godzin najwyżej dwa razy w tygodniu,
- tygodniowy czas jazdy wynosi maksymalnie 56 godzin,
- w dwóch kolejnych tygodniach obowiązuje limit 90 godzin.
Art. 12 ma zastosowanie do wyjątkowych zdarzeń, a nie do planowania normalnej pracy powyżej tych limitów.
Czy art. 12 pozwala przekroczyć 15 godzin czasu pracy?
Nie należy opisywać art. 12 jako przepisu pozwalającego automatycznie „przekroczyć 15 godzin czasu pracy”.
Rozporządzenie 561/2006 reguluje przede wszystkim:
- czas prowadzenia pojazdu,
- przerwy,
- odpoczynki.
Czas pracy kierowcy podlega również odrębnym regulacjom.
Szczególne odstępstwo +1/+2 godziny może pozwolić w wyjątkowych okolicznościach odstąpić również od obowiązku wykorzystania nowego odpoczynku dziennego w normalnym 24-godzinnym okresie, ale nie jest ogólnym prawem do dowolnego wydłużania dnia pracy.
Czy dyspozytor może kazać kierowcy skorzystać z art. 12?
Art. 12 nie powinien być elementem zwykłego planowania transportu ani narzędziem pozwalającym dyspozytorowi planować trasę ponad ustawowe limity.
Przewoźnik ma obowiązek organizować pracę w taki sposób, aby kierowca mógł przestrzegać przepisów.
Nieprawidłowe jest więc założenie:
„Zaplanujmy trasę na 10,5 godziny, a ostatnie 30 minut wpiszemy jako art. 12.”
Wyjątek ma zastosowanie dopiero wtedy, gdy podczas prawidłowo zaplanowanej trasy wystąpią nieprzewidziane okoliczności.
Czy można codziennie korzystać z art. 12 z powodu braku parkingów?
Nie. Regularne korzystanie z art. 12 może wskazywać, że problem nie jest już nieprzewidziany, lecz wynika z niewłaściwego planowania tras lub postojów.
Jeżeli na danym odcinku regularnie występują problemy z parkowaniem, kierowca i dyspozytor powinni uwzględnić to przy kolejnych trasach.
Może to oznaczać:
- wcześniejsze rozpoczęcie poszukiwania parkingu,
- zaplanowanie parkingu rezerwowego,
- zakończenie jazdy wcześniej,
- rezerwację miejsca, jeśli jest dostępna,
- zmianę planu załadunku lub dostawy.
Kiedy zacząć szukać parkingu?
Kierowca nie powinien czekać z poszukiwaniem miejsca do ostatnich minut czasu jazdy.
Im późniejsza pora i bardziej obciążona trasa, tym większy zapas warto pozostawić.
Szczególne znaczenie ma to na:
- niemieckich autostradach,
- głównych europejskich korytarzach transportowych,
- trasach w pobliżu dużych centrów logistycznych,
- odcinkach z ograniczoną liczbą parkingów dla ciężarówek.
Pomocny może być również zapasowy parking zaplanowany jeszcze przed rozpoczęciem ostatniego odcinka trasy.
Co zrobić krok po kroku, gdy parking jest pełny?
- Sprawdź, czy istnieje możliwość legalnego i bezpiecznego zatrzymania pojazdu.
- Nie zatrzymuj zestawu w miejscu stwarzającym zagrożenie.
- Sprawdź najbliższe odpowiednie alternatywne miejsce postoju.
- Kontynuuj jazdę tylko tyle, ile jest rzeczywiście konieczne.
- Po zatrzymaniu wykonaj wymagany odpoczynek lub przerwę.
- Ręcznie opisz powód zastosowania art. 12 na odpowiednim dokumencie.
- Zachowaj dodatkowe dowody, jeśli mogą potwierdzić wyjątkową sytuację.
- Zaplanuj wymaganą rekompensatę dodatkowego czasu odpoczynkiem.
Przykład 1 – parking pełny przed końcem czasu jazdy
Kierowca ma zaplanowany postój po 9 godzinach jazdy. Dojeżdża na parking, mając jeszcze 6 minut dostępnego czasu. Wszystkie miejsca dla ciężarówek są zajęte, a zatrzymanie zestawu poza wyznaczonym miejscem byłoby niebezpieczne.
Najbliższy odpowiedni parking znajduje się 12 minut dalej.
Kierowca może zastosować ogólne odstępstwo z art. 12 i przejechać czas konieczny do osiągnięcia odpowiedniego miejsca postoju.
Po zatrzymaniu powinien ręcznie wskazać rzeczywistą przyczynę odstępstwa.
Przykład 2 – pełny parking, ale wolne miejsce 5 minut dalej
Kierowca dojeżdża do pełnego parkingu, a następny bezpieczny parking znajduje się 5 minut dalej. Kolejny, preferowany przez kierowcę, jest oddalony o 35 minut.
Art. 12 nie daje podstawy do przejechania dodatkowych 35 minut tylko ze względu na wygodniejszy parking.
Odstępstwo powinno zostać ograniczone do dojazdu do odpowiedniego miejsca znajdującego się 5 minut dalej.
Przykład 3 – powrót do domu na regularny odpoczynek tygodniowy
Kierowca wraca do miejsca zamieszkania na regularny odpoczynek tygodniowy. Wcześniejszy nieprzewidziany wypadek i zamknięcie drogi spowodowały duże opóźnienie. Do domu pozostało 1 godzina i 20 minut jazdy.
Jeżeli spełnione są wszystkie warunki art. 12, kierowca może rozważyć szczególny wyjątek pozwalający przekroczyć dzienny i tygodniowy czas jazdy maksymalnie o 2 godziny.
Bezpośrednio przed dodatkowym czasem jazdy musi wykorzystać nieprzerwaną przerwę co najmniej 30 minut.
Następnie trzeba:
- udokumentować powód odstępstwa,
- rozpocząć regularny odpoczynek tygodniowy zgodnie z pozostałymi limitami,
- zrekompensować rzeczywiście wykorzystany dodatkowy czas.
Przykład 4 – dyspozytor źle zaplanował trasę
Dyspozytor wyznacza trasę, która przy normalnych warunkach wymaga 10 godzin i 40 minut jazdy, mimo że kierowca nie ma prawnej możliwości wykonania takiego planu w ramach standardowych limitów.
Art. 12 nie powinien być używany do naprawiania takiego planu.
Nie wystąpiła nieprzewidziana okoliczność. Problem istniał już w chwili planowania transportu.
Przykład 5 – korek po wypadku i brak parkingu
Kierowca ma zaplanowany parking z odpowiednim zapasem. Na trasie dochodzi jednak do wypadku powodującego 70-minutowy zator. Po dotarciu na planowany parking okazuje się, że nie ma żadnego wolnego miejsca.
Taka kombinacja nieprzewidzianych zdarzeń może być znacznie mocniejszym uzasadnieniem zastosowania art. 12 niż zwykłe stwierdzenie „parking był pełny”.
Nadal jednak kierowca powinien zatrzymać się w pierwszym odpowiednim miejscu i dokładnie opisać przebieg sytuacji.
Brak miejsca na parkingu w Niemczech – czy przepisy są inne?
Rozporządzenie 561/2006 obowiązuje bezpośrednio również w Niemczech, dlatego art. 12 ma zastosowanie także do kierowcy szukającego miejsca na niemieckiej autostradzie.
Podczas kontroli trzeba jednak liczyć się z oceną konkretnych okoliczności przez służby kontrolne.
Dlatego szczególnie ważne są:
- realistyczne planowanie,
- odpowiedni zapas czasu,
- korzystanie z parkingów alternatywnych,
- rzetelne dokumentowanie faktycznie wyjątkowych sytuacji.
Zobacz także: parkingi dla ciężarówek w Niemczech.
Czego nie robić, gdy kończy się czas jazdy?
- Nie planuj trasy od początku z założeniem wykorzystania art. 12.
- Nie czekaj do ostatniej minuty z szukaniem parkingu.
- Nie traktuj pełnego parkingu jako automatycznych +2 godzin.
- Nie jedź dalej niż jest to konieczne do odpowiedniego miejsca postoju.
- Nie używaj +2 godzin do powrotu na skrócony odpoczynek tygodniowy.
- Nie zapominaj o specjalnej 30-minutowej przerwie przed dodatkowym czasem jazdy przy wyjątku do 2 godzin.
- Nie zakładaj, że specjalne 30 minut zawsze zastępuje przerwę wymaganą po 4,5 godziny jazdy.
- Nie ograniczaj opisu na wydruku do słów „art. 12”.
- Nie zakładaj, że sam wydruk automatycznie chroni przed mandatem.
- Nie zapominaj o rekompensacie dodatkowego czasu.
FAQ – brak miejsca na parkingu a czas jazdy kierowcy
Co zrobić, gdy kończy się czas jazdy, a parking jest pełny?
Jeżeli nie można bezpiecznie zatrzymać pojazdu, a brak miejsca jest skutkiem wyjątkowej i nieprzewidzianej sytuacji, art. 12 rozporządzenia 561/2006 pozwala kontynuować jazdę w zakresie koniecznym do dotarcia do odpowiedniego miejsca postoju.
Czy pełny parking pozwala przekroczyć czas jazdy?
Może uzasadniać odstępstwo tylko w konkretnej, wyjątkowej sytuacji. Nie daje automatycznego prawa do przedłużenia jazdy.
Ile można przekroczyć czas jazdy z powodu braku parkingu?
W podstawowym odstępstwie art. 12 nie ma automatycznego limitu „+1 lub +2 godziny”. Kierowca może odstąpić od zasad tylko w zakresie rzeczywiście koniecznym do osiągnięcia odpowiedniego miejsca postoju.
Czy brak parkingu daje 2 godziny dodatkowej jazdy?
Nie. Maksymalnie 2 dodatkowe godziny dotyczą innego wyjątku – powrotu w wyjątkowych okolicznościach do miejsca zamieszkania lub centrum operacyjnego pracodawcy w celu wykorzystania regularnego tygodniowego odpoczynku.
Kiedy można wydłużyć czas jazdy o 1 godzinę?
W wyjątkowych okolicznościach podczas powrotu do miejsca zamieszkania lub centrum operacyjnego pracodawcy w celu wykorzystania tygodniowego okresu odpoczynku.
Kiedy można wydłużyć czas jazdy o 2 godziny?
W wyjątkowych okolicznościach podczas powrotu do domu lub centrum operacyjnego w celu wykorzystania regularnego tygodniowego odpoczynku, po wykorzystaniu co najmniej 30 minut nieprzerwanej przerwy bezpośrednio przed dodatkowym czasem jazdy.
Czy 30 minut przerwy przed +2 godzinami zastępuje 45 minut po 4,5 godziny?
Nie należy automatycznie traktować jej jako zamiennika. Szczególny wyjątek +1/+2 godziny nie daje ogólnego odstępstwa od zasad art. 7 dotyczących przerwy po 4,5 godziny jazdy.
Czy można wykorzystać +2 godziny na skrócony odpoczynek tygodniowy?
Nie. Maksymalnie 2 godziny dotyczą dotarcia na regularny tygodniowy okres odpoczynku.
Czy +1 godzina zawsze oznacza pełne 60 minut?
Nie. Kierowca może wykorzystać tylko rzeczywiście potrzebny dodatkowy czas, maksymalnie do jednej godziny.
Czy +2 godziny zawsze oznaczają dwie pełne godziny?
Nie. Dwie godziny są maksymalnym limitem.
Czy można przekroczyć 90 godzin jazdy w dwóch tygodniach?
Szczególne odstępstwa +1/+2 godziny związane z powrotem na odpoczynek tygodniowy nie pozwalają przekroczyć limitu 90 godzin jazdy w dwóch kolejnych tygodniach.
Czy art. 12 pozwala przekroczyć termin rozpoczęcia odpoczynku tygodniowego?
Szczególny wyjątek +1/+2 nie pozwala przekroczyć obowiązku rozpoczęcia tygodniowego odpoczynku najpóźniej po sześciu okresach 24-godzinnych od poprzedniego odpoczynku tygodniowego.
Czy korek uzasadnia art. 12?
Nieprzewidziany korek, np. po wypadku, może być uzasadnieniem. Regularny, znany wcześniej zator powinien zostać uwzględniony podczas planowania.
Czy opóźnienie na rozładunku pozwala jechać dłużej?
Nieprzewidziane opóźnienie może być jedną z okoliczności branych pod uwagę, ale nie daje automatycznie prawa do przekroczenia czasu jazdy.
Czy mogę dojechać do dalszego, lepszego parkingu?
Jeżeli wcześniej znajduje się odpowiednie i bezpieczne miejsce postoju, art. 12 nie powinien być wykorzystywany do jazdy dalej tylko ze względu na wygodę.
Czy można przekroczyć 4,5 godziny jazdy, jeśli nie ma parkingu?
W wyjątkowej sytuacji art. 12 może pozwolić odstąpić również od obowiązku przerwy z art. 7, ale wyłącznie w zakresie koniecznym do dotarcia do odpowiedniego miejsca postoju.
Jak opisać przekroczenie na tachografie?
Powód należy ręcznie wskazać na wydruku z tachografu, wykresówce lub odpowiednim planie pracy. Opis powinien konkretnie wskazywać, dlaczego odstępstwo było konieczne.
Czy wystarczy napisać „art. 12”?
Nie. Należy opisać rzeczywisty powód, np. pełny zaplanowany parking, brak bezpiecznego postoju i konieczność dojazdu do najbliższego odpowiedniego miejsca.
Czy wydruk z tachografu chroni przed mandatem?
Nie automatycznie. Organ kontrolny może ocenić, czy warunki art. 12 rzeczywiście były spełnione.
Czy przekroczony czas trzeba zrekompensować?
Tak. Wydłużenie trzeba zrekompensować równoważnym okresem odpoczynku.
Do kiedy trzeba wykorzystać rekompensatę?
Do końca trzeciego tygodnia następującego po tygodniu, w którym zastosowano odstępstwo. Rekompensata jest wykorzystywana jednorazowo razem z innym odpoczynkiem.
Czy można regularnie korzystać z art. 12?
Nie. Regularne przekraczanie limitów może wskazywać na niewłaściwe planowanie, a nie wyjątkowe okoliczności.
Czy dyspozytor może zaplanować trasę z wykorzystaniem art. 12?
Nie. Art. 12 nie powinien być używany jako element normalnego planu transportowego.
Czy w Niemczech art. 12 działa tak samo?
Tak. Rozporządzenie 561/2006 jest prawem unijnym i art. 12 obowiązuje również podczas przewozów podlegających tym przepisom w Niemczech.
Brak miejsca na parkingu a czas jazdy – najważniejsze zasady
- Pełny parking nie daje automatycznie prawa do dodatkowej 1 lub 2 godzin jazdy.
- Art. 12 rozporządzenia 561/2006 pozwala w wyjątkowej sytuacji dojechać do odpowiedniego miejsca postoju, jeśli jest to konieczne ze względów bezpieczeństwa.
- Kierowca może jechać tylko tak długo, jak jest to rzeczywiście konieczne do znalezienia odpowiedniego miejsca postoju.
- Możliwość +1 lub +2 godzin dotyczy osobnego wyjątku związanego z powrotem do domu lub centrum operacyjnego na odpoczynek tygodniowy.
- Przy przedłużeniu do 2 godzin przed dodatkową jazdą trzeba wykorzystać co najmniej 30 minut nieprzerwanej przerwy.
- Przyczynę odstępstwa trzeba ręcznie udokumentować, np. na wydruku z tachografu.
- Sam zapis „art. 12” nie wystarczy – warto wskazać konkretną przyczynę, np. pełny parking i brak bezpiecznego miejsca postoju.
- Dodatkowy czas jazdy trzeba zrekompensować równoważnym odpoczynkiem.
- Art. 12 nie może być wykorzystywany jako normalny sposób planowania tras ponad ustawowe limity.
Czytaj także:
22 123 77 20 




